Chapter X: Beówulf's Contest with Breca.--The Feast

"Swâ mec gelôme lâð-geteónan
560 "þreátedon þearle. Ic him þênode
"deóran sweorde, swâ hit gedêfe wäs;
"näs hie þære fylle gefeán häfdon,
"mân-fordædlan, þät hie me þêgon,
"symbel ymb-sæton sæ-grunde neáh,
565 "ac on mergenne mêcum wunde
"be ýð-lâfe uppe lægon,
"sweordum âswefede, þät syððan nâ
"ymb brontne ford brim-lîðende
"lâde ne letton. Leóht eástan com,
570 "beorht beácen godes; brimu swaðredon,
"þät ic sæ-nässas geseón mihte,
"windige weallas. Wyrd oft nereð
"unfægne eorl, ðonne his ellen deáh!
"Hwäðere me gesælde, þät ic mid sweorde ofslôh
575 "niceras nigene. Nô ic on niht gefrägn
"under heofones hwealf heardran feohtan,
"ne on êg-streámum earmran mannan;
"hwäðere ic fâra feng feore gedîgde,
"siðes wêrig. Þâ mec sæ ôðbär,
580 "flôd äfter faroðe, on Finna land,
"wadu weallendu. Nô ic wiht fram þe
"swylcra searo-nîða secgan hýrde,
"billa brôgan: Breca næfre git
"ät heaðo-lâce, ne gehwäðer incer
585 "swâ deórlîce dæd gefremede
"fâgum sweordum . . . . . . .
". . . . . . . nô ic þäs gylpe;
"þeáh þu þînum brôðrum tô banan wurde,
"heáfod-mægum; þäs þu in helle scealt
590 "werhðo dreógan, þeáh þîn wit duge,
"Secge ic þe tô sôðe, sunu Ecglâfes,
"þät næfre Grendel swâ fela gryra gefremede,
"atol äglæca ealdre þînum,
"hýnðo on Heorote, gif þîn hige wære,
595 "sefa swâ searo-grim, swâ þu self talast.
"Ac he hafað onfunden, þät he þâ fæhðe ne þearf,
"atole ecg-þräce eówer leóde
"swîðe onsittan, Sige-Scyldinga;
"nymeð nýd-bâde, nænegum ârað
600 "leóde Deniga, ac he on lust wîgeð,
"swefeð ond sendeð, secce ne wêneð
"tô Gâr-Denum. Ac him Geáta sceal
"eafoð and ellen ungeâra nu
"gûðe gebeódan. Gæð eft se þe môt
605 "tô medo môdig, siððan morgen-leóht
"ofer ylda bearn ôðres dôgores,
"sunne swegl-wered sûðan scîneð!"
Þâ wäs on sâlum sinces brytta
gamol-feax and gûð-rôf, geóce gelýfde
610 brego Beorht-Dena; gehýrde on Beówulfe
folces hyrde fäst-rædne geþôht.
Þær wäs häleða hleahtor; hlyn swynsode,
word wæron wynsume. Eode Wealhþeów forð,
cwên Hrôðgâres, cynna gemyndig,
615 grêtte gold-hroden guman on healle,
and þâ freólîc wîf ful gesealde
ærest Eást-Dena êðel-wearde,
bäd hine blîðne ät þære beór-þege,
leódum leófne; he on lust geþeah
620 symbel and sele-ful, sige-rôf kyning.
Ymb-eode þâ ides Helminga
duguðe and geogoðe dæl æghwylcne;
sinc-fato sealde, ôð þät sæl âlamp,
þät hió Beówulfe, beág-hroden cwên,
625 môde geþungen, medo-ful ätbär;
grêtte Geáta leód, gode þancode
wîs-fäst wordum, þäs þe hire se willa gelamp,
þät heó on ænigne eorl gelýfde
fyrena frôfre. He þät ful geþeah,
630 wäl-reów wîga ät Wealhþeón,
and þâ gyddode gûðe gefýsed,
Beówulf maðelode, bearn Ecgþeówes:
"Ic þät hogode, þâ ic on holm gestâh,
"sæ-bât gesät mid mînra secga gedriht,
635 "þät ic ânunga eówra leóda
"willan geworhte, oððe on wäl crunge,
"feónd-grâpum fäst. Ic gefremman sceal
"eorlîc ellen, oððe ende-däg
"on þisse meodu-healle mînne gebîdan."
640 Þam wîfe þâ word wel lîcodon,
gilp-cwide Geátes; eode gold-hroden
freólîcu folc-cwên tô hire freán sittan.
Þâ wäs eft swâ ær inne on healle
þryð-word sprecen, þeód on sælum,
645 sige-folca swêg, ôð þät semninga
sunu Healfdenes sêcean wolde
æfen-räste; wiste ät þäm ahlæcan
tô þäm heáh-sele hilde geþinged,
siððan hie sunnan leóht geseón ne meahton,
650 oððe nîpende niht ofer ealle,
scadu-helma gesceapu scrîðan cwôman,
wan under wolcnum. Werod eall ârâs.
Grêtte þâ giddum guma ôðerne,
Hrôðgâr Beówulf, and him hæl âbeád,
655 wîn-ärnes geweald and þät word âcwäð:
"Næfre ic ænegum men ær âlýfde,
"siððan ic hond and rond hebban mihte,
"þryð-ärn Dena bûton þe nu þâ.
"Hafa nu and geheald hûsa sêlest;
660 "gemyne mærðo, mägen-ellen cýð,
"waca wið wrâðum! Ne bið þe wilna gâd,
"gif þu þät ellen-weorc aldre gedîgest."