Chapter XXV: Humanism and Mediaevalism (4)

Item de iij_s._ iiij_d._ rec. de domino Thoma Ugtreht milite. Et de ij_s._ rec. de priore de Kyrkham. Et de vj_s._ viij_d._ rec. de priore de Malton. Et de xx_s._ rec. de comitissa de Northumbria et j anulum aureum. Et de vj_s._ viij_d._ de priore de Bridlyngtone. Et de iij_s._ iiij_d._ de priore de Watton. Et de iij_s._ iiij_d._ de rectore de Bayntone. Et de iij_s._ iiij_d._ de Abbate de Melsa. Et de xx_d._ rec. de priore de Feriby. Et de vj_s._ viij_d._ rec. de domino Stephano de Scrope. Et de ij_s._ de priore de Drax. Et de vj_s._ viij_d._ de Abbate de Selby. Et de iij_s._ iiij_d._ rec. de priore de Pontefracte. Et de vj_s._ viij_d._ rec. de priore Sancti Oswaldi. Et de iij_s._ iiij_d._ rec. de priore de Munkbretton. Et de vj_s._ viij_d._ rec. de domino Johanne Depdene. Et de vj_s._ viij_d._ rec. de domina de Marmeon et j anulum aureum cum bursa cerica. Et de iij_s._ iiij_d._ de domina de Harsay. Et de vj_s._ viij_d._ de domina de Rosse. Et de ij_s._ rec. de Abbate Ryavalli. Et de ij_s._ rec. de Abbate Bellalandi. Et de ij_s._ rec. de priore de Novoburgo. Et de xx_d._ rec. de priore de Marton.

_Summa_ v lib. x_s._

_Summa totalis Receptorum_ viij lib. xv_s._ v_d._

De quibus dictus Nicholaus compotat.

[Sidenote: _Expensae infra civitatem._]

Ad ‘O virgo virginum.’ In pane pro speciebus j_d._ In cervisia vj_d._

Item in sua Cena. In pane vij_d._ Et in pane dominico iiij_d._ In cervisia xxj_d._ In carne vitulorum et mutulorum ix_d._ obolus. In sawcetiis iiij_d._ In ij anatibus iiij_d._ In xij gallinis ij_s._ vj_d._ In viij wodkoks et j pluver ij_s._ ij_d._ In iij dos̄ et x feldfars xix_d._ In parvis avibus iij_d._ In vino ij_s._ iij_d._ In diversis speciebus xj_d._ In lx wardons v_d._ ob. In melle ij_d._ ob. In cenapio j_d._ In ij libris candelorum ij_d._ ob. In floure ij_d._ In focali j_d._ ob. Item coco vj_d._

_Summa_ xv_s._ vj_d._ ob.

Item die Innocentium ad cenam. In pane iij_d._ In cervisia v_d._ In carne vitulorum et mutulorum vij_d._ In pipere et croco j_d._

Diebus veneris et sabbati nichil quia non visitarunt.

Item dominica prima sequentibus diebus lunae Martis Mercurii nichil quia non visitarunt.

Die Jovis seu die Octavarum Innocentium inierunt versus Kexby ad dominum de Ugtrehte et revenerunt ad cenam. In pane ij_d._ In cervisia iiij_d._ In carne v_d._

Diebus veneris et sabbati nichil quia non visitarunt.

Dominica ija seu die Sancti Willelmi devillaverunt. In pane ad Jantaculum ij_d._ In cervisia iij_d._ In carne v_d._

Die lunae cum ebdomade sequente nichil quia extra villam.

Dominica iija cum ebdomade sequente extra villam.

Die sabbati revenerunt ad cenam. In pane j_d._ ob. In cervisia iij_d._ In lacte et piscibus iij_d._

Dominica iiija nichil.

Die lunae inierunt ad scolas et post Jantaculum devillaverunt. In pane ij_d._ In cervisia iij_d._ ob. In carne vij_d._

Die sabbati revenerunt ad cenam. In pane ij_d._ ob. In cervisia ij_d._ In piscibus vj_d._

Dominica va usque ad finem Purificationis nichil.

_Summa_ v_s._ vij_d._ ob.

[Sidenote: _Variae expensae per totam viam._]

In primis. In zona empta pro episcopo iij_d._ In emendacione pilii sui j_d._ In pane equino ante arreptum itineris ij_d._ In oblacione apud Bridlyngtone ij_d._ In elemosina ibidem j_d._ In ferilay apud Melsam iiij_d._ In ferilay apud Drax iiij_d._ In pane equino apud Selby iiij_d._ Item barbitonsori j_d._ In j garth apud Bridlyngton j_d._ In emendacione j garth ibidem ob. In ij pectinibus equinis emptis apud Bridlyngtone et Eboracum iiij_d._ In j garth apud Beverlacum j_d._ In ferracione equorum apud Feriby viij_d._ ob. In emendacione j garth ob. In cena apud Ledes xvij_d._ In feno et avena ibidem xiij_d._ Item in cena apud Riplay xvj_d._ In feno et avena ibidem xij_d._ ob. In ferracione equorum apud Fontans iiij_d._ In ferilay versus Harlsay iiij_d._ In bayting apud Allertone vj_d._ In vino pro episcopo viij_d._ In pane et feno equorum apud Helmslay vj_d._ In ferracione equorum apud Novumburgum iij_d._

_Summa_ x_s._ vij_d._

[Sidenote: _Variae expensae ad usum episcopi infra civitatem._]

In primis. In j torchio empto ponderis xij lib. iiij_s._ iij_d._ In j pilio ix_d._ In j pari cirothecarum linearum iij_d._ In j pari manicarum iij_d._ In j pari cultellorum xiiij_d._ In j pari calcarium v_d._ Item pro factura robae xviij_d._ In furura agnina empta pro supertunica ij_s._ vj_d._ In fururis ex convencione vj_s._ In tortricidiis per totum tempus viij_d._ In carbone marino vij_d._ In carbone ligneo x_d._ In paris candelorum iiij_d._ ob. In xxviij paribus cirothecarum emptis pro vicariis et magistris scolarum iij_s._ iiij_d._ ob. Item pro emendacione capae cericae ij_d._

_Summa_ xxiij_s._ j_d._

[Sidenote: _Stipendia servientium et equorum._]

In primis Nicholao de Newsome tenori suo xiij_s._ iiij_d._ Et eidem pro suo equo conducto ij_s._ Item Roberto Dawtry senescallo vj_s._ viij_d._ Et pro predicationibus ejusdem in capella ij_s._ j_d._ ob. Item Johanni Baynton cantanti medium x_s._ Item Johanni Grene v_s._ Item Johanni Ellay iij_s._ iiij_d._ Item Johanni Schaptone servienti eidem cum ij equis suis x_s._ ij_d._ Item Thomae Marschale pro j equo iij_s._ iiij_d._ Item j sellare pro j equo iij_s._ vj_d._ Item pistori pro j equo iij_s._ vj_d._ Item Ricardo Fowler pro ij equis v_s._

_Summa_ lxvij_s._ xj_d._ ob.

[Sidenote: _Feoda ministrorum in ecclesia ministrancium._]

In primis succentori vicariorum ij_s._ Subcancellario xij_d._ Item cerae puerorum xij_d._ Item clericis de vestibus xij_d._ Item sacristis xij_d._ Item pro ornacione cathedrae episcopalis iiij_d._ Item in ligno pro stallis iiij_d._ Item in denariis communibus xviij_d._ Item custodi choristarum iij_s._ iiij_d._

_Summa_ xj_s._ vj_d._

Summa totalis Expensarum vj lib. xiiij_s._ x_d._ ob. Et sic Recepta excedunt expensas xl_s._ vj_d._ ob. ad usum Episcopi.

N

WINTER PROHIBITIONS

I. 190-200. TERTULLIAN.

[From _De Idololatria_ (_Tertulliani Opera_, ed. A.
Reifferscheid and G. Wissowa, in _Corpus Script. Eccles._ xx;
_P. L._ i. 674). Part of the argument of c. 15 is repeated
in _De Corona Militari_, c. 13 (_P. L._ ii. 97). In _De Fuga
in Persecutione_, c. 13 (_P. L._ ii. 119), bribes given by
Christians to avoid persecution are called ‘saturnalitia’ given
to soldiers.]

c. 10. [de ludimagistris]. Ipsam primam novi discipvli stipem Minervae et honori et nomini consecrat ... quam Minervalia Minervae, quam Saturnalia Saturni, quae etiam serviculis sub tempore Saturnalium celebrari necesse est. Etiam strenuae captandae et septimontium, et Brumae et carae cognationis honoraria exigenda omnia, Florae scholae coronandae: flaminicea et aediles sacrificant creati; schola honoratur feriis; idem fit idolo natali: omnis diaboli pompa frequentatur. Quis haec competere Christiano existimabit, nisi qui putabit convenire etiam non magistris?

c. 14. _Quemadmodum_, inquit, _omnibus per omnia placeo_, nimirum Saturnalia et Kalendas Ianuarias celebrans hominibus placebat? ... _Sabbata_, inquit, _vestra et numenias et ceremonias odit anima mea_; nobis, quibus sabbata extranea sunt et numeniae et feriae a deo aliquando dilectae, Saturnalia et Ianuariae et Brumae et Matronales frequentantur, munera commeant et strenae, consonant lusus, convivia constrepunt.

c. 15. Sed luceant, inquit, opera vestra; at nunc lucent tabernae et ianuae nostrae, plures iam invenias ethnicorum fores sine lucernis et laureis, quam Christianorum ... ergo, inquis, honor dei est lucernae pro foribus et laurus in postibus? ... certi enim esse debemus, si quos latet per ignorantiam litteraturae saecularis, etiam ostiorum deos apud Romanos, Cardeam a cardinibus appellatam et Forculum a foribus, et Limentinum a limine et ipsum Ianum a ianua ... si autem sunt qui in ostiis adorantur, ad eos et lucernae et laureae pertinebunt; idolo feceris, quicquid ostio feceris ... scis fratrem per visionem eadem nocte castigatum graviter, quod ianuam eius subito adnuntiatis gaudiis publicis servi coronassent. Et tamen non ipse coronaverat aut praeceperat; nam ante processerat et regressus reprehenderat factum ... accendant igitur quotidie lucernas, quibus lux nulla est; affigant postibus lauros postmodum arsuras, quibus ignes imminent; illis competunt et testimonia tenebrarum et auspicia poenarum. Tu lumen es mundi et arbor virens semper; si templis renuntiasti, ne feceris templum ianuam tuam, minus dixi; si lupanaribus renuntiasti, ne induaris domui tuae faciem novi lupanaris.

II. 190-200. TERTULLIAN.

[_Apologeticus_, c. 42 in _P. L._ i. 492.]

Sed si ceremonias tuas non frequento, attamen et illa die homo sum. Non lavo sub noctem Saturnalibus, ne et noctem et diem perdam: attamen lavo et debita hora et salubri.

III. †348. PRUDENTIUS.

[_Contra Symmachum_, i. 237 in _P. L._ lx. 139.]

Iano etiam celebri de mense litatur
auspiciis epulisque sacris, quas inveterato
heu! miseri sub honore agitant, et gaudia ducunt
festa Kalendarum.

IV. †370. PACIANUS, BISHOP OF BARCELONA.

[Pacianus, _Paraenesis ad Poenitentiam_ (_P. L._ xiii. 1081).
Jerome, _de Viris illustribus_, c. 106 (_P. L._ xxiii. 703),
says of Pacianus, ‘scripsit varia opuscula, de quibus est
Cervus.’]

Hoc enim, puto, proximus Cervulus ille profecit, ut eo diligentius fieret, quo impressius notabatur.... Puto, nescierant Cervulum facere, nisi illis reprehendendo monstrassem.

V. 374-397. ST. AMBROSE.

[From _De Interpellatione Job et David_, ii. 1 (_P. L._ xiv.
813), concluding a passage on the _cervus_ as a type of
David and of Christ. The Benedictine editors think that if
the allusion were to the _Cervulus_, St. Ambrose would have
reprobated it. But in any case it is only a passing allusion.]

Sed iam satis nobis in exordio tractatus, sicut in principio anni, more vulgi, cervus allusit.

VI. 380-397. ST. CHRYSOSTOM.

[_Oratio Kalendis Habita_ (_P. G._ xlviii. 953). A sermon
preached at Antioch.]

Ἀλλὰ πρὸς ἕτερα κατεπείγοντα ἡμῖν ὁ λόγος ὥρμηται, τὰ σήμερον ὑπὸ τῆς πόλεως ἁπάσης ἁμαρτηθέντα ... καὶ γὰρ καὶ ἡμῖν πόλεμος συνέστηκε νῦν ... δαιμόνων πομπευσάντων ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς. αἱ γὰρ διαβολικαὶ παννυχίδες αἱ γινόμεναι τήμερον, καὶ τὰ σκώμματα, καὶ αἱ λοιδορίαι, καὶ αἱ χορεῖαι αἱ νυκτεριναί, καὶ ἡ καταγέλαστος αὕτη κωμῳδία, παντὸς πολεμίου χαλεπώτερον τὴν πόλιν ἡμῶν ἐξῃχμαλώτισαν ... περιχαρὴς ἡμῖν ἡ πόλις γέγονε καὶ φαιδρά, καὶ ἐστεφάνωται, καὶ καθάπερ γυνὴ φιλόκοσμος καὶ πολυτελής, οὕτως ἡ ἀγορὰ φιλοτίμως ἐκαλλωπίσατο σήμερον, χρυσία περιτιθεμένη, καὶ ἱσμάτια πολυτελῆ, καὶ ὑποδήματα, καὶ ἕτερά τινα τοιαῦτα, τῶν ἐν τοῖς ἐργαστηρίοις ἐκάστου τῇ τῶν οἰκείων ἔργων ἐπιδείξει τὸν ὁμότεχνον παραδραμεῖν φιλονεικοῦντος. Ἀλλ’ αὕτη μὲν ἡ φιλοτιμία, εἰ καὶ παιδικῆς ἐστι διανοίας, καὶ ψυχῆς οὐδὲν μέγα οὐδὲ ὑψηλὸν φανταζομένης, ἀλλ’ ὅμως οὐ τοσαύτην ἐπισύρεται βλάβην.... Ἀλλ’, ὅπερ ἔφην, οὐ τοσούτων ἐγκλημάτων ἀξία αὕτη ἡ φιλοτιμία· οἱ δὲ ἐν τοῖς καπηλείοις ἀγῶνες γινόμενοι τήμερον, οὗτοι μὲν μάλιστα ὀδυνῶσι, καὶ ἀσωτίας καὶ ἀσεβείας ἐμπεπλημένοι πολλῆς· ἀσεβείας μέν, ὅτι παρατηροῦσιν ἡμέρας οἱ ταῦτα ποιοῦντες, καὶ οἰωνίζονται, καὶ νομίζουσιν, εἰ τὴν νουμηνίαν τοῦ μηνὸς τούτου μεθ’ ἡδονῆς καὶ εὐφροσύνης ἐπιτελέσαιεν, καὶ τὸν ἅπαντα τοιοῦτον ἕξειν ἐνιαυτόν· ἀσωτίας δὲ, ὅτι ὑπὸ τὴν ἕω γυναῖκες καὶ ἄνδρες φιάλας καὶ ποτήρια πληρώσαντες μετὰ πολλῆς τῆς ἀσωτίας τὸν ἄκρατον πίνουσι.... Ταῦτα ἀπὸ νουμηνίας φιλοσόφει, ταῦτα ἀπὸ τῆς περιόδου τῶν ἐνιαυτῶν ἀναμιμνήσκου.... Τὸ παρατηρεῖν ἡμέρας οὐ Χριστιανικῆς φιλοσοφίας, ἀλλ’ Ἑλληνικῆς πλάνης ἐστίν.... Οὐδὲν ἔχεις κοινὸν πρὸς τὴν γῆν, ἔνθα ἡλίου δρόμοι, καὶ περίοδοι, καὶ ἡμέραι.... Τὸ πρὸς ἡμέρας ἐπτοῆσθαι τοιαύτας, καὶ πλείονα ἐν αὐταῖς δέχεσθαι ἡδονήν, καὶ λύχνους ἅπτειν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς, καὶ στεφανώματα πλέκειν, παιδικῆς ἀνοίας ἐστίν.... Μὴ τοίνυν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς ἀνακαύσῃς πῦρ αἰσθητόν, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς διανοίας ἄναψον φῶς πνευματικόν.... Μὴ τὴν θύραν τῆς οἰκίας στεφανώσῃς, ἀλλὰ τοιαύτην ἐπίδειξαι πολιτείαν, ὥστε τὸν τῆς δικαιοσύνης στέφανον σῇ κεφαλῇ παρὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ δέξασθαι χειρός.... Ὅταν ἀκούσῃς θορύβους, ἀταξίας καὶ πομπὰς διαβολικάς, πονηρῶν ἀνθρώπων καὶ ἀκολάστων τὴν ἀγορὰν πεπληρωμένην, οἴκοι μένε, καὶ τῆς ταραχῆς ἀπαλλάττου ταύτης, καὶ ἔμεινας εἰς δόξαν Θεοῦ.

VII. 380-397. ST. CHRYSOSTOM.

[_Concio de Lazaro_ 1 (_P. L._, xlviii. 963). Preached at
Antioch on the day after No. vi.]

Τὴν χθὲς ἡμέραν, ἑορτὴν οὖσαν σατανικήν, ἐποιήσατε ὑμεῖς ἑορτὴν πνευματικήν ... Διπλοῦν τούνυν οὕτω τὸ κέρδος ὑμῖν γέγονεν, ὅτι καὶ τῆς ἀτάκτου τῶν μεθυόντων ἀπηλλάγητε χορείας, καὶ σκιρτήματα ἐσκιρτήσατε πνευματικά, πολλὴν εὐταξίαν ἔχοντα· καὶ μετέσχετε κρατῆρος, οὐκ ἄκρατον ἐκχέοντος, ἀλλὰ διδασκαλίας πεπληρωμένου πνευματικῆς· καὶ αὐλὸς ἐγένεσθε καὶ κιθάρα τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ· καὶ τῶν ἄλλων τῷ διαβόλῳ χορευόντων, ὑμεῖς ... ἐδώκατε τῷ Πνεύματι κροῦσαι τὰς ὑμετέρας ψυχάς.

VIII. 388. ST. JEROME.

[_Comm. in Ephes._ vi. 4 in _P. L._ xxvi. 540.]

Legant episcopi atque presbyteri, qui filios suos saecularibus litteris erudiunt, et faciunt comoedias legere, et mimorum turpia scripta cantare, de ecclesiasticis forsitan sumptibus eruditos; et quod in corbonam pro peccato virgo aut vidua, vel totam substantiam suam effundens quilibet pauper obtulerat, hoc kalendariam strenam, et Saturnalitiam sportulam et Minervale munus grammaticus, et orator, aut in sumptus domesticos, aut in templi stipes, aut in sordida scorta convertit.

IX. †396. ASTERIUS OF AMASEA.

[_Sermo adv. Kal. Festum_, in _P. G._ xl. 215.]

Δύο κατὰ ταυτὸν ἑορταὶ συνέδραμον ἐπὶ τῆς χθιζῆς καὶ τῆς ἐνεστώσης ἡμέρας, οὐ σύμφωνοί τε καὶ ἀδελφοί, πᾶν δὲ τοὐναντίον ἐχθρῶς τε καὶ ἐναντίως ἔχουσαι πρὸς ἀλλήλας. Ἡ μὲν γὰρ ἐστι τοῦ ἔξωθεν συρφετοῦ, πολὺ συνάγουσα τοῦ μαμωνᾶ τὸ ἀργύριον ... φιλεῖται μὲν τὸ στόμα, ἀγαπᾶται δὲ τὸ νόμισμα· τὸ σχῆμα διαθέσεως, καὶ τὸ ἔργον πλεονεξίας ... τὰ δὲ ἄλλα πῶς ἄν τις εἴποι; μὴ καὶ ἐκκαλυψάμενος γυναικίζεται ὁ ἀριστεύς; κ.τ.λ.

X. 387-430. ST. AUGUSTINE.

[_Sermo_ cxcviii in _P. L._ xxxviii. 1024. In _Sermones_ cxcvi
and cxcvii Augustine also attacks the Calends, but in more
general terms.]

Et modo si solemnitas gentium, quae fit hodierno die in laetitia saeculi atque carnali, in strepitu vanissimarum et turpissimarum cantionum, in conviviis et saltationibus turpibus, in celebratione ipsius falsae festivitatis, si ea quae agunt gentes non vos delectent, congregabimini ex gentibus.... Qui ergo aliud credit, aliud sperat, aliud amat, vita probet, factis ostendat. Acturus es celebrationem strenarum, sicut paganus, lusurus alea, et inebriaturus te: quomodo aliud credis, aliud speras, aliud amas?... Noli te miscere gentibus similitudine morum atque factorum. Dant illi strenas, date vos eleemosynas. Avocantur illi cantionibus luxuriarum, avocate vos sermonibus scripturarum: currunt illi ad theatrum, vos ad ecclesiam; inebriantur illi, vos ieiunate. Si hodie non potestis ieiunare, saltem cum sobrietate prandete.... Sed dicis mihi; quando strenas do, mihi accipio et ego. Quid ergo, quando das pauperi, nihil accipis?... Etenim illa daemonia delectantur canticis vanitatis, delectantur nugatorio spectaculo, et turpitudinibus variis theatrorum, insania circi, crudelitate amphitheatri, certaminibus animosis eorum qui pro pestilentibus hominibus lites et contentiones usque ad inimicitias suscipiunt, pro mimo, pro histrione, pro pantomimo, pro auriga, pro venatore. Ista facientes, quasi thura ponunt daemoniis de cordibus suis.

XI. †400. SEVERIAN.

[_Homilia de Pythonibus et Maleficis_ (Mai, _Spicilegium
Romanum_, x. 222). The author’s name is given as Severian.
A Severian was bishop of Gabala in Syria †400, a prolific
preacher and an opponent of St. Chrysostom in Constantinople.
It seems, however, a little hazardous to ascribe to him a Latin
homily.]

Ecce veniunt dies, ecce kalendae veniunt, et tota daemonum pompa procedit, idolorum tota producitur officina, et sacrilegio vetusto anni novitas consecratur. Figurant Saturnum, faciunt Iovem, formant Herculem, exponunt cum venantibus suis Dianam, circumducunt Vulcanum verbis haletantem turpitudines suas, et plura, quorum, quia portenta sunt, nomina sunt tacenda; quorum deformitates quia natura non habet, creatura nescit, fingere ars laborat. Praeterea vestiuntur homines in pecudes, et in feminas viros vertunt, honestatem rident, violant iudicia, censuram publicam rident, inludunt saeculo teste, et dicunt se facientes ista iocari. Non sunt ioca, sed sunt crimina. In idola transfiguratur homo. Et, si ire ad idola crimen est, esse idolum quid videtur?... Namque talium deorum facies ut pernigrari possint, carbo deficit; et ut eorum habitus pleno cumuletur horrore, paleae, pelles, panni, stercora, toto saeculo perquiruntur, et quidquid est confusionis humanae, in eorum facie collocatur.

XII. 408-410. ST. JEROME.

[_Comm. in Isaiam_, lxv. 11 (_P. L._ xxiv. 638).]

_Et vos qui dereliquistis Dominum, et obliti estis montem sanctum meum. Qui ponitis fortunae mensam et libatis super eam_.... Est autem in cunctis urbibus, et maxime in Aegypto, et in Alexandria idololatriae vetus consuetudo, ut ultimo die anni et mensis eorum qui extremus est, ponant mensam refertam varii generis epulis, et poculum mulso mixtum, vel praeteriti anni, vel futuri fertilitatem auspicantes. Hoc autem faciebant Israelitae, omnium simulacrorum portenta venerantes: et nequaquam altari victimas, sed huiusce modi mensae liba fundebant.

XIII. †412-†465. MAXIMUS OF TURIN.

[_Homilia_ ciii, _de Calendis Gentilium_ (_P. L._ lvii. 491).]

Bene quodammodo Deo providente dispositum est, ut inter medias gentilium festivitates Christus Dominus oriretur, et inter ipsas tenebrosas superstitiones errorum veri luminis splendor effulgeret.... Quis enim sapiens, qui dominici Natalis sacramentum colit, non ebrietatem condemnet Saturnalium, non declinet lasciviam calendarum?... Sunt plerique, qui trahentes consuetudinem de veteri superstitione vanitatis, calendarum diem pro summa festivitate procurent; et sic laetitiam habere velint, ut sit magis illis tristitia. Nam ita lasciviunt, ita vino et epulis satiantur, ut qui toto anno castus et temperans fuerit, illa die sit temulentus atque pollutus; et quod nisi ita fecerit, putet perdidisse se ferias; quia non intelligit per tales se ferias perdidisse salutem. Illud autem quale est, quod surgentes mature ad publicum cum munusculo, hoc est, cum strenis unusquisque procedit; et salutaturus amicos, salutat praemio antequam osculo? ... Adhuc et ipsam munificentiam strenas vocant, cum magis strenuum, quod——cogitur.... Hoc autem quale est quod, interposita die, tali inani exordio, velut incipientes vivere, aut auspicia colligant, omniaque perquirant; et exinde totius anni sibi vel prosperitatem, vel tristitiam metiuntur? ... Hoc autem malis suis addunt, ut quasi de auspicatione domum redeuntes ramusculos gestent in manibus, scilicet pro omine, ut vel onusti ad hospitium redeant.

XIV. †412-†465. MAXIMUS OF TURIN.

[_Homilia_ xvi, _de Cal. Ian._ (_P. L._ lvii. 255).]

Quamquam non dubitem vos ... universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere ... necessarium, nec superfluum reor ... precedentium patrum vobis repetantur alloquia.... Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Numquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Numquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squalore sordium et adulterina foeditate deturpant? ... Post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant.... Novum annum Ianuarias appellant calendas, cum vetusto semper errore et horrore sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa imminentis anni futura rimantur.

XV. †412-†465. MAXIMUS OF TURIN?

[_Sermo_ vi, _de Cal. Ian._ (_P. L._ lvii. 543). The _Sermo_
is ascribed to Maximus in three good MSS. and the style agrees
with his. Other MSS. give it to St. Augustine or St. Ambrose,
and it is printed in the Benedictine edition of the latter’s
works (_Sermo_ vii. in _P. L._ xvii. 617). The editors,
however, do not think it his.]

Est mihi adversus plerosque vestrum, fratres, querela non modica: de iis loquor qui nobiscum natale Domini celebrantes gentilium se feriis dediderunt, et post illud coeleste convivium superstitionis sibi prandium praepararunt.... Quomodo igitur potestis religiose Epiphaniam Domini procurare, qui Iani calendas quantum in vobis est devotissime celebratis? Ianus enim homo fuit unius conditor civitatis, quae Ianiculum nuncupatur, in cuius honore a gentibus calendae sunt Ianuariae nuncupatae; unde qui calendas Ianuarias colit peccat, quoniam homini mortuo defert divinitatis obsequium. Inde est quod ait Apostolus: _Dies observastis, et menses, et tempora, et annos; timeo ne sine causa laboraverim in vobis._ Observavit enim diem et mensem qui his diebus aut non ieiunavit, aut ad Ecclesiam non processit. Observavit diem qui hesterna die non processit ad ecclesiam, processit ad campum. Ergo, fratres, omni studio gentilium festivitatem et ferias declinemus, ut quando illi epulantur et laeti sunt, nunc nos simus sobrii, atque ieiuni, quo intelligant laetitiam suam nostra abstinentia condemnari.

XVI. _Fifth century._ ST. PETER CHRYSOLOGUS.

[_Sermo_ clv in _P. L._ lii. 609.]

Ubi nostram Christus pie natus est ad salutem, mox diabolus divinae bonitati numerosa genuit et perniciosa portenta, ut ridiculum de religione componeret, in sacrilegium verteret sanctitatem.... Quorum formant adulteria in simulacris, quorum fornicationes imaginibus mandant, quorum titulant incesta picturis, quorum crudelitates commendant libris, quorum parricidia tradunt saeculis, quorum impietates personant tragoediis, quorum obscaena ludunt, hos qua dementia deos crederent, nisi quia criminum desiderio, amore scelerum possidentur, deos exoptant habere criminosos?... Haec diximus, quare gentiles hodie faciant deos suos talia committere, quae sustinemus, et faciant tales qui videntibus et horrori sunt et pudori; faciant ut eos aliquando et ipsi qui faciunt horreant et relinquant, et Christiani glorientur a talibus se liberatos esse per Christum: si modo non eorum ex spectaculis polluantur.... Et si tanta est de assensione damnatio, quis satis lugeat eos qui simulacra faciunt semetipsos?... Qui se deum facit, Deo vero contradictor existit; imaginem Dei portare noluit, qui idoli voluerit portare personam; qui iocari voluerit cum diabolo, non poterit gaudere cum Christo.... Abstrahat ergo pater filium, servum dominus, parens parentem, civem civis, homo hominem, Christianus omnes qui se bestiis compararunt, exaequarunt iumentis, aptaverunt pecudibus, daemonibus formaverunt.

XVII. 470-542. CAESARIUS OF ARLES?

[_Sermo Pseud.-Augustin._ cxxix _de Kal. Ian._ in _P. L._
xxxix. 2001. Parts of this sermon are reproduced ‘mutatis
mutandis’ in the eighth-century Frankish _Homilia de
Sacrilegiis_ (§§ 23-26), edited by Caspari (cf. No. xxxix,
below), and also in a MS. homily, _De Kalendis Ianuariis_, in
_Cod. Lat. Monac._ 6108 (tenth century), f. 48ᵛ. The rest of
that homily is mainly from Maximus Taurinensis, _Hom._ 16 (No.
xiv, above). And nearly the whole of the present _Sermo_ is
included in the _Homiliarium_ of Burchardus of Würzburg and
printed from his MS. by Eckart, _Francia Orientalis_, i. 837.

On the date and authorship of the _Sermo_, cf. Caspari, 67. It
is ascribed to Augustine by a _Codex Colbertinus_. His editors,
Blancpain and Coutant, treat it as not his (_a_) on account
of the difference of style, (_b_) on account of the reference
to the _ieiunium_ prescribed by the _sancti antiqui patres_
(i.e. amongst others, Augustine himself: cf. No. x). A _Codex
Aceiensis_ ascribes it to Faustinus (i.e. Faustus of Raji), and
this is accepted by the Bollandists (_Acta SS. Ian._ i. 2),
and by Eckart, _op. cit._ i. 433. Finally a _codex Navarricus_
assigns it to Maxentius. This can hardly be the Scythian monk
of that name (†520). Caspari suggests that there has been a
scribal error. The _sermo_ is headed ‘De natali Domini. In
calendis ianuariis.’ There is nothing about the Nativity in
it, and possibly a Nativity sermon and the author’s name of
the Kalends sermon which followed it have dropped out. He
also thinks Maximus Taurinensis may be meant. However Caspari
finally agrees with Blancpain and Coutant, that the style and
the allusion to the _triduum ieiunii_ so closely resembling
that of the Council of Tours (No. xxii) point to a writer of
the first half of the sixth century, and that he may very
likely be Caesarius of Arles, who, as his _Vita_ (cf. No. xx)
states, did preach against the Kalends.]

Dies calendarum istarum, fratres carissimi, quas Ianuarias vocant, a quodam Iano homine perdito ac sacrilego nomen accepit. Ianus autem iste dux quidam et princeps hominum paganorum fuit: quem imperiti homines et rustici dum quasi regem metuunt, colere velut Deum coeperunt.... Diem ergo calendarum hodiernarum de nomine Iani, sicut iam dictum est, nuncuparunt: atque ut ei homini divinos honores conferre cupiebant, et finem unius anni et alterius initium deputarunt. Et quia apud illos Ianuariae calendae unum annum implere, et alterum incipere dicebantur, istum Ianum quasi in principio ac termino posuerunt, ut unum annum implere, alterum incipere diceretur. Et hinc est, quod idolorum cultores ipsi Iano duas facies figurarunt.... Hinc itaque est quod istis diebus pagani homines perverso omnium rerum ordine obscenis deformitatibus teguntur; ut tales utique se faciant qui colunt, qualis est iste qui colitur. In istis enim diebus miseri homines, et, quod peius est, aliqui baptizati, sumunt formas adulteras, species monstrosas, in quibus quidem sunt quae primum pudenda, aut potius dolenda sunt. Quis enim sapiens poterit credere, inveniri aliquos sanae mentis qui cervulum facientes, in ferarum se velint habitum commutare? Alii vestiuntur pellibus pecudum; alii assumunt capita bestiarum, gaudentes et exsultantes, si taliter se in ferinas species transformaverint, ut homines non esse videantur.... Iamvero illud quale et quam turpe est, quod viri nati tunicis muliebribus vestiuntur, et turpissima demum demutatione puellaribus figuris virile robur effeminant, non erubescentes tunicis muliebribus inserere militares lacertos: barbatas facies praeferunt, et videri feminae volunt.... Sunt enim qui calendis ianuariis auguria observant, ut focum de domo sua, vel aliud quodcumque beneficium, cuicumque petenti non tribuant. Diabolicas etiam strenas, et ab aliis accipiunt, et ipsi aliis tradunt. Aliqui etiam rustici, mensulas in ista nocte quae praeteriit, plenas multis rebus, quae ad manducandum sunt necessariae, componentes, tota nocte sic compositas esse volunt, credentes quod hoc illis calendae ianuariae praestare possint, ut per totum annum convivia illorum in tali abundantia perseverent.... Qui enim aliquid de paganorum consuetudine in istis diebus observare voluerint, timendum est ne eis nomen christianum prodesse non possit. Et ideo sancti antiqui patres nostri considerantes maximam partem hominum diebus istis gulae vel luxuriae deservire, et ebrietatibus et sacrilegis saltationibus insanire, statuerunt in universum mundum, ut per omnes Ecclesias publicum indiceretur ieiunium.... Ieiunemus ergo, fratres carissimi, in istis diebus.... Qui etiam in istis calendis stultis hominibus luxuriose ludentibus aliquam humanitatem impenderit, peccati eorum participem se esse non dubitet.

XVIII. ?470-542. CAESARIUS OF ARLES?

[_Sermo Pseud.-Augustin._ cxxx in _P. L._ xxxix. 2003. The
authorship is generally taken to follow that of No. xvii,
although a Fleury MS. ascribes it to Bp. Sedatus of Besiers
†589.]

Sic enim fit ut stultae laetitiae causa, dum observantur calendarum dies aut aliarum superstitionum vanitas, per licentiam ebrietatis et ludorum turpem cantum, velut ad sacrificia sua daemones invitentur.... Quid enim est tam demens quam virilem sexum in formam mulieris, turpi habitu commutare? Quid tam demens quam deformare faciem, et vultus induere, quos ipsi etiam daemones expavescunt? Quid tam demens quam incompositis motibus et impudicis carminibus vitiorum laudes inverecunda delectatione cantare? indui ferino habitu, et capreae aut cervo similem fieri, ut homo ad imaginem Dei et similitudinem factus sacrificium daemonum fiat?... Quicunque ergo in calendis ianuariis quibuscunque miseris hominibus sacrilego ritu insanientibus, potius quam ludentibus, aliquam humanitatem dederint, non hominibus, sed daemonibus se dedisse cognoscant. Et ideo si in peccatis eorum participes esse non vultis, cervulum sive iuvencam[703], aut alia quaelibet portenta, ante domos vestras venire non permittatis.... Sunt enim aliqui, quod peius est, quos ita observatio inimica subvertit, ut in diem calendarum si forte aut vicinis aut peregrinantibus opus sit, etiam focum dare dissimulent. Multi praeterea strenas et ipsi offerre, et ab aliis accipere solent. Ante omnia, fratres, ad confundendam paganorum carnalem et luxuriosam laetitiam, exceptis illis qui prae infirmitate abstinere non praevalent, omnes auxiliante Deo ieiunemus; et pro illis miseris qui calendas istas, pro gula et ebrietate, sacrilega consuetudine colunt, Deo, quantum possumus, supplicemus.

XIX. 470-542. CAESARIUS OF ARLES?

[_Sermo Pseud.-Augustin._ 265, _De Christiano Nomine cum
Operibus non Christianis_, in _P. L._ xxxix. 2239.]

Licet credam quod illa infelix consuetudo ... iam ... fuerit ... sublata; tamen, si adhuc agnoscatis aliquos illam sordidissimam turpitudinem de hinnicula vel cervula exercere ... castigate.

XX. 470-542. CAESARIUS OF ARLES.

[Episcopi Cyprianus, Firminus et Viventius, _Vita S. Caesarii
Arelatensis_, i. 5. 42; _P. L._ lxvii. 1021.]

Predicationes ... contra calendarum quoque paganissimos ritus ... fecit.

XXI. †554. CHILDEBERT.

[_Constitutio Childeberti, De Abolendis Reliquiis Idolatriae_,
in Mansi, ix. 738; Boretius, i. 2.]

Noctes pervigiles cum ebrietate, scurrilitate, vel canticis, etiam in ipsis sacris diebus, pascha, natale Domini, et reliquis festivitatibus, vel adveniente die Dominico dansatrices per villas ambulare. Haec omnia, unde Deus agnoscitur laedi, nullatenus fieri permittimus.

XXII. 567. COUNCIL OF TOURS.

[Maassen, i. 121; Mansi, ix. 803.]

c. 18. [De ieiuniis monachorum]

Quia inter natale Domini et epyfania omni die festivitates sunt, idemque prandebunt excepto triduum illud, quod ad calcandam gentilium consuetudinem patris nostri statuerunt, privatas in kalendis Ianuarii fieri letanias, ut in ecclesia psalletur et ora octava in ipsis kalendis circumcisionis missa Deo propitio celebretur.

c. 23. Enimvero quoniam cognovimus nonnullos inveniri sequipedes erroris antiqui, qui Kalendas Ianuarii colunt, cum Ianus homo gentilis fuerit, rex quidam, sed esse Deus non potuit; quisquis ergo unum Deum Patrem regnantem cum Filio et Spiritu Sancto credit, non potest integer Christianus dici, qui super hoc aliqua custodit.

XXIII. 572-574. MARTIN OF BRAGA.

[Martin von Bracara, _De Correctione Rusticorum_, ed. C. P.
Caspari, Christiania, 1883.]

c. 10. Similiter et ille error ignorantibus et rusticis hominibus subrepit, ut Kalendas Ianuarias putent anni esse initium, quod omnino falsissimum est. Nam, sicut scriptura dicit, viii. kal. Aprilis in ipso aequinoctio initium primi anni est factum.

c. 11. ... Sine causa autem miser homo sibi istas praefigurationes ipse facit, ut, quasi sicut in introitu anni satur est et laetus ex omnibus, ita illi et in toto anno contingat. Observationes istae omnes paganorum sunt per adinventiones daemonum exquisitae.

c. 16. ... Vulcanalia et Kalendas observare, menses ornare, lauros ponere, pedem observare, effundere [in foco] super truncum frugem et vinum, et panem in fontem mittere, quid est aliud nisi cultura diaboli?

XXIV. †560. MARTIN, BISHOP OF BRAGA.

[Quoted in the _Decretum Gratiani_, Pars ii, Causa 26, Quaestio
7, c. 13 (_C. I. Can._ ed. Friedberg, i. 1044), as from
‘Martinus Papa,’ or ‘Martinus Bracarensis’ [c. 74]. Mansi, ix.
857, gives the canon with a reference to _C. of Laodicea_,
c. 39, which is a more general decree against taking part
in Gentile feasts. Burchardus, x. 15, quotes it ‘ex decreto
Martialis papae.’ Martin of Braga ob. 580. His _Capitula_ are
collected from the councils of Braga and the Great Councils.
Caspari, _Martin von Bracara’s De Con. Rusticorum_, xl, thinks
that several of them, including c. 74, were his own additions.]

Non licet iniquas observationes agere calendarum, et otiis vacare gentilibus, neque lauro aut viriditate arborum cingere domos: omnis enim haec observatio paganismi est.

XXV. 573-603. COUNCIL OF AUXERRE.

[Maassen, i. 179.]

c. 1. Non licet kalendis Ianuarii vetolo aut cervolo facere vel streneas diabolicas observare, sed in ipsa die sic omnia beneficia tribuantur, sicut in reliquis diebus.

c. 5. Omnino inter supra dictis conditionibus pervigilias, quos in honore domini Martini observant, omnimodis prohibite.

c. 11. Non licet vigilia paschae ante ora secunda noctis vigilias perexpedire, quia ipsa nocte non licet post media nocte bibere, nec natale Domini nec reliquas sollemnitates.

XXVI. 6th cent. ST. SAMSON, BISHOP OF DÔLE.

[Anonymi _Vita S. Samsonis_, ii. 13 (_Acta S. S. Iulii_, vi.
590).]

Nam cum quodam tempore in Resia insula praedicaret, veniente per annuam vertiginem Kalenda Ianuaria, qua homines supradictae insulae hanc nequam solemnem inepte iuxta patrum abominabilem consuetudinem prae ceteris sane celebrare consueverant, ille providus spiritu ob duritiam eorum mitigandam, convenire eos omnes in unum fecit, ut, Deo revelante, sermo ad detestanda tam gravia mala sit. Tum hi omnes verum de eo amantes, pravos ritus anathematizaverunt, ac verum iuxta praecepta tenus sine suscipere spoponderunt. Ille nihilominus in Domino secundum Apostolos gaudens, omnes parvulos qui per insulam illam ob hanc nefariam diem discurrebant, vocavit ad se, eisque singulis per sobriam vocem mercedem nummismunculi auro quod est mensura domuit, praecipiens in nomine Domini, ne ulterius ab illis haec sacrilega consuetudo servaretur. Quod ita Deo operante factum est, ut usque hodie ibidem spiritales ioci eius solide et catholice remanserint.

XXVII. 588-659. ST. ELIGIUS OF ROUEN?

[_Sermo_ in _Vita Eligii_ of Audoënus of Rouen (_P. L._
lxxxvii. 524). According to E. Vacandard in _R. des Questions
historiques_, lxiv. 471, this is largely a compilation from the
sermons of St. Caesarius of Arles.]

Nullus in Kalendis Ianuarii nefanda et ridiculosa, vetulas aut cervulos, aut iotticos[704] faciat, neque mensas supra noctem componat, neque strenas aut bibitiones superfluas exerceat.

XXVIII. †636. ST. ISIDORE OF SEVILLE.

[_De Ecclesiasticis Officiis_, i. 41; _De Ieiunio Kalendarum
Ianuariarum_ (_P. L._ lxxxiii. 774). This is the chief source
of the similar passage in the ninth-century Pseudo-Alcuin, _De
Div. Offic._ c. 4 (_P. L._ ci. 1177).]

1. Ieiunium Kalendarum Ianuariarum propter errorem gentilitatis instituit Ecclesia. Ianus enim quidam princeps paganorum fuit, a quo nomen mensis Ianuarii nuncupatur, quem imperiti homines veluti Deum colentes, in religione honoris posteris tradiderunt, diemque ipsam scenis et luxuriae sacraverunt.

2. Tunc enim miseri homines, et, quod peius est, etiam fideles, sumentes species monstruosas, in ferarum habitu transformantur: alii, femineo gestu demutati, virilem vultum effeminant. Nonnulli etiam de fanatica adhuc consuetudine quibusdam ipso die observationum auguriis profanantur; perstrepunt omnia saltantium pedibus, tripudiantium plausibus, quodque est turpius nefas, nexis inter se utriusque sexus choris, inops animi, furens vino, turba miscetur.

3. Proinde ergo sancti Patres considerantes maximam partem generis humani eodem die huiusmodi sacrilegiis ac luxuriis inservire, statuerunt in universo mundo per omnes Ecclesias publicum ieiunium, per quod agnoscerent homines in tantum se prave agere, ut pro eorum peccatis necesse esset omnibus Ecclesiis ieiunare.

XXIX. †685. ST. ALDHELM.

[_Epist._ iii _in Eahfridum_ (_P. L._ lxxxix. 93).]

Et ubi pridem eiusdem nefandae natricis ermuli[705] cervulique cruda fanis colebantur stoliditate in profanis, versa vice discipulorum gurgustia (imo almae oraminum aedes) architecti ingenio fabre conduntur.

XXX. 692. QUINISEXTINE COUNCIL.

[_Conc. Quinisextinum_ or _in Trullo_, held at Constantinople,
_versio Latina_, c. 62 (Mansi, xi. 971).]

Kalendas quae dicuntur, et vota [Gk. βότα], et brumalia quae vocantur; et qui in primo Martii mensis die fit conventum ex fidelium universitate omnino tolli volumus: sed et publicas mulierum saltationes multam noxam exitiumque afferentes: quin etiam eas, quae nomine eorum, qui falso apud gentiles dii nominati sunt, vel nomine virorum ac mulierum fiunt, saltationes ac mysteria more antiquo et a vita Christianorum alieno, amandamus et expellimus; statuentes, ut nullus vir deinceps muliebri veste induatur, vel mulier veste viro conveniente. Sed neque comicas vel satyricas, vel tragicas personas induat; neque execrati Bacchi nomen, uvam in torcularibus exprimentes, invocent; neque vinum in doliis effundentes risum moveant, ignorantia vel vanitate ea, quae ab insaniae impostura procedunt, exercentes.

XXXI. 714. GREGORY II.

[Gregorius II. _Capitulare datum episcopo et aliis in Bavariam
ablegatis_, c. 9 (Mansi, xii. 260).]

Ut incantationes, et fastidiationes, sive diversae observationes dierum Kalendarum, quas error tradidit paganorum, prohibeantur.

XXXII. 731-741. GREGORY III.

[_Indicia_, c. 23 (_P. L._ lxxxix. 594). In _Epist._ 3 sent to
Germany on the return of Boniface from Rome in 739, Gregory
gives the more general direction ‘abstinete et prohibete
vosmetipsos ab omni cultu paganorum’ (_P. L._ lxxxix. 579).]

Si quis ... ut frater in honore Iovis vel Beli aut Iani, secundum paganam consuetudinem, honorare praesumpserit, placuit secundum antiquam constitutionem sex annos poeniteant. Humanius tres annos iudicaverunt.

XXXIII. †742. ST. BONIFACE (_alias_ WINFRID).

[Bonifatius, _Epistola_ xlix (_P. L._ lxxxix. 746). _Epistola_
xlii (Jaffé, _Monumenta Moguntina_), _Epistola_ 1 (Dümmler,
_Epistolae Merowingici et Karolini Aevi_, i. 301): cf. Kögel,
i. 28; Tille, _Y. ad C._ 88. The letter is _Ad Zachariam
Papam_.]

Quia carnales homines idiotae Alamanni, vel Bagoarii, vel Franci, si iuxta Romanam urbem aliquid fieri viderint ex his peccatis quae nos prohibemus, licitum et concessum a sacerdotibus esse putant; et dum nobis improperium deputant, sibi scandalum vitae accipiunt. Sicut affirmant se vidisse annis singulis in Romana urbe, et iuxta ecclesiam sancti Petri, in die vel nocte quando Kalendae Ianuariae intrant, paganorum consuetudine choros ducere per plateas, et acclamationes ritu gentilium, et cantationes sacrilegas celebrare, et mensas illa die vel nocte dapibus onerare, et nullum de domo sua vel ignem, vel ferramentum, vel aliquid commodi vicino suo praestare velle. Dicunt quoque se ibi vidisse mulieres pagano ritu phylacteria et ligaturas in brachiis et in cruribus ligatas habere, et publice ad vendendum venales ad comparandum aliis offerre. Quae omnia eo quod ibi a carnalibus et insipientibus videntur, nobis hic improperium et impedimentum praedicationis et doctrinae faciunt.

XXXIV. †742. POPE ZACHARY.

[Zacharias Papa, _Epistola_ ii (_P. L._ lxxxix. 918),
_Epistola_ li (Dümmler, _Epist. Merow. et Karol. Aevi_, i.
301). Written _Ad Bonifatium_ in reply to No. xxxiii. The
_constitutio_ of Pope Gregory referred to appears to be No.
xxxii.]

De Kalendis vero Ianuariis, vel ceteris auguriis, vel phylacteriis, et incantationibus, vel aliis diversis observationibus, quae gentili more observari dixisti apud beatum Petrum apostolum, vel in urbe Roma; hoc et nobis et omnibus Christianis detestabile et perniciosum esse iudicamus.... Nam et sanctae recordationis praedecessoris atque nutritoris nostri domini Gregorii papae constitutione omnia haec pie ac fideliter amputata sunt et alia diversa quam plura.

XXXV. 743. COUNCIL OF ROME.

[Conc. Romanum, c. 9: Mansi, xii. 384. A slightly different
version, headed ‘Zacharias Papa in Conc. Rom. c. 9,’ is in
_Decretum Gratiani_, ii. 26. 7, c. 14 (_C. I. Can._ ed.
Friedberg, i. 1045). This seems to be a result of Nos. xxxiii,
xxxiv.]

Ut nullus Kalendas Ianuarias et broma ritu paganorum colere praesumpserit, aut mensas cum dapibus in domibus praeparare, aut per vicos et plateas cantiones et choreas ducere, quod maxima iniquitas est coram Deo: anathema sit.

XXXVI. †750. PRIMINIUS.

[_Dicta Abbatis Priminii_, c. 22 (Caspari, _Kirchenhistorische
Anecdota_, i. 172). Priminius was a German contemporary of
Boniface.]

Nam Vulcanalia et Kalendas observare ... quid aliut nisi cultura diabuli est?... Cervulos et vetulas in Kalendas vel aliud tempus nolite anbulare. Viri vestes femineas, femine vestes virilis in ipsis Kalandis vel in alia lusa quam plurima nolite vestire.

XXXVII. †766. EGBERT.

[_Penitentiale Egberti_, viii. 4 (Haddan and Stubbs, iii. 424).]

Kalendas Ianuarias secundum paganam causam honorare, si non desinit, v annos poeniteat clericus, si laicus, iii annos poeniteat.

XXXVIII. †790-800. LOMBARD CAPITULARY.

[_Capit. Langobardicum_, c. 3; Boretius, i. 202; Gröber, _Zur
Volkskunde aus Concilbeschlüssen und Capitularien_ (1893), No.
11.]

De pravos homines qui brunaticus colunt et de hominibus suis subtus maida[706] cerias incendunt et votos vovent: ad tale vero iniquitas eos removere faciant unusquisque.

XXXIX. †_Eighth century._ HOMILIA DE SACRILEGIIS.

[C. P. Caspari, _Eine Augustin fälschlich beilegte Homilia de
Sacrilegiis_ (1886), § 17. Caspari (pp. 71, 73) assigns the
homily to a Frankish clerk, probably of the eighth century.
Later on (§§ 23-26) is another passage on the Kalends taken
from the pseud-Augustine, _Sermo_ cxxix, which is No. xvii,
above.]

Quicumque in kalendas ienuarias mensas panibus et aliis cybis ornat et per noctem ponet et diem ipsum colit et [in eo] auguria aspicet vel arma in campo ostendit et feclum[707] et cervulum et alias miserias vel lusa [facit] quę in ipso die insipientes solent facere, vel qui in mense februario hibernum credit expellere, vel qui in ipso mense dies spurcos ostendit, [et qui in kalendis ianuariis] aliquid auguriatur, quod in ipso anno futurum sit, non christianus, sed gentilis est.

XL. _Ninth century._ PSEUDO-THEODORE.

[_Penit. Pseudo-Theod._ c. xii (Wasserschleben, _ut infra_,
597; cf. Haddan and Stubbs, iii. 173). This _Penitential_,
quoted by Tille, _Y. and C._ 98, and others as Theodore’s,
and therefore English, is really a Frankish one, partly
based, but not so far as these sections are concerned, on the
genuine _Penitential_ of Theodore. I do not quote all the
many Penitentials which copy from each other, often _totidem
verbis_, prohibitions of the _Cervulus_ and _Vetula_. They
may be found in F. W. H. Wasserschleben, _Bussordnungen der
abendländ. Kirche_, 368, 382, 395, 414, 424, 428, 480, 517;
H. J. Schmitz, _Die Bussbücher und die Bussdisciplin der
Kirche_, 311, 379, 479, 633. On the general character of these
compilations and their filiation, see Schaff, vii. 371. Their
ultimate authority for the particular prohibition of _cervulus_
and _vetula_, under these names, is probably No. xxv.]

§ 19. Si quis in Kalendas ianuarii in cervolo aut vetula vadit, id est, in ferarum habitus se communicant et vestiuntur pellibus pecudum, et assumunt capita bestiarum: qui vero taliter in ferinas species se transformant, iii annos poeniteant, quia hoc daemoniacum est.

§ 24. Qui ... kalendas Ianuarii, more paganorum, honorat, si clericus est, v annos poeniteat, laicus iii annos poeniteat.

XLI. †915. REGINO OF PRÜM.

[Regino von Prüm, _De synodalibus causis et disciplina
ecclesiastica_ (ed. Wasserschleben, 1840), i. 304.]

Fecisti aliquid quod pagani faciunt in Kalendis januariis in cervulo vel vetula tres annos poeniteas.

XLII. Before 1024. BURCHARDUS OF WORMS.

[_Collectio Decretorum_, xix. 5 (Grimm, iv. 1743; _P. L._ cxl.
960). The larger part of the book is from earlier Penitentials,
&c., but the long chapter from which these extracts are
taken appears to be based upon the writer’s own knowledge of
contemporary superstition. On the collection generally, cf. A.
Hauck, in _Sitzb. Akad. Leipzig, phil.-hist. Kl._, xlvi (1894),
65.]

Observasti Kalendas Ianuarias ritu paganorum, ut vel aliquid plus faceres propter novum annum, quam antea vel post soleres facere, ita dico, ut aut mensam tuam cum lapidibus vel epulis in domo tua praeparares eo tempore, aut per vicos et per plateas cantores et choros duceres, aut supra tectum domus tuae sederes ense tuo circumsignatus, ut ibi videres et intelligeres, quid tibi in sequenti anno futurum esset? vel in bivio sedisti supra taurinam cutem, ut et ibi futura tibi intelligeres? vel si panes praedicta nocte coquere fecisti tuo nomine, ut, si bene elevarentur et spissi et alti fierent, inde prosperitatem tuae vitae eo anno praevideres?

Credidisti ut aliqua femina sit quae hoc facere possit, quod quaedam a diabolo deceptae se affirmant necessario et ex praecepto facere debere, id est, cum daemonum turba in similitudinem mulierum transformatam, quam vulgaris stultitia holdam[708] vocat, certis noctibus equitare debere super quasdam bestias, et in eorum se consortio annumeratam esse?

Fecisti quod quidam faciunt in Kalendis Ianuarii, i.e. in octava Natalis Domini; qui ea sancta nocte filant, nent, consuunt, et omne opus quodcunque incipere possunt, diabolo instigante propter novum annum incipiunt?

Fecisti ut quaedam mulieres in quibusdam temporibus anni facere solent, ut in domo tuo mensam praeparares, et tuos cibos et potum cum tribus cultellis supra mensam poneres, ut si venissent tres illae sorores quas antiqua posteritas et antiqua stultitia parcas nominavit, ibi reficerentur; et tulisti divinae pietati potestatem suam et nomen suum, et diabolo tradidisti, ita dico, ut crederes illas quas tu dicis esse sorores tibi posse aut hic aut in futuro prodesse?

O

THE REGULARIS CONCORDIA OF ST. ETHELWOLD

[The following extracts are taken from the text printed by
W. S. Logemann in _Anglia_, xiii (1891), 365, from _Cotton
MS. Tiberius A. III_, †1020-1030. This MS. has Anglo-Saxon
glosses. Other MSS. are in _Cotton MS. Faustina B. III_, and
_Bodleian MS. Junius_, 52, ii. Earlier editions of the text are
in Reyner, _De Antiquitate Ordinis Benedictinorum in Anglia_,
App. iii. p. 77, and Dugdale, _Monasticum Anglicanum_, i.
xxvii. The literary history is discussed by W. S. Logemann
in _Anglia_, xv (1893), 20; M. Bateson, _Rules for Monks
and Canons_ in _English Hist. Review_, ix (1894), 700; and
F. Tupper, _History and Texts of the Benedictine Reform of
the Tenth Century_, in _Modern Language Notes_, viii. 344.
The _Prooemium_ of the document states that it was drawn up
by the bishops, abbots, and abbesses of England upon the
suggestion of King Edgar at a Council of Winchester, and that
certain additions were made to it by Dunstan. The traditional
ascription by Cotton’s librarian and others of the authorship
of the _Regularis Concordia_ to Dunstan is probably based on
this record of the revision which, as archbishop, he naturally
gave it. The actual author is thought by Dr. Logemann, and by
Dr. Stubbs (_Memorials of Dunstan_, R. S. cx) to have been
Ælfric, a monk, first of Abingdon and then of Winchester,
who became abbot of Cerne, and in 1005 of Eynsham, and was
a considerable writer in Anglo-Saxon. Dr. Logemann’s view
is based on a theory that the _Concordia_ is the ‘Regula
Aluricii, glossata Anglice’ which occurs amongst the titles of
some tracts once in the library of Christ Church, Canterbury
(_Anglia_, xv. 25). But the _Concordia_ is more likely to have
been the ‘Consuetudines de faciendo servitio divino per annum,
glossatae Anglice,’ which is in the same list, and in fact the
Canterbury copy is probably that in _Cotton MS. Faustina, B.
III_ (_E. H. R._ ix. 708). Perhaps the ‘Regula Aluricii’ was
a copy of the letter to the monks of Eynsham, which Ælfric
at some date after 1005 based upon the _Concordia_ and the
_De Ecclesiasticis Officiis_ of Amalarius of Metz. This is
printed, from _C. C. C. C. MS._ 265, by Miss Bateson, in Dean
Kitchin’s _Obedientiary Rolls of St. Swithin’s, Winchester_,
173 (_Hampshire Record Soc._). It omits the _Sepulchrum_ and
its _Visitatio_. In any case this letter makes it clear that
Ælfric was not the author of the _Concordia_, for he says
‘haec pauca de libro consuetudinum quem sanctus Aethelwoldus
Wintoniensis episcopus cum coepiscopis et abbatibus tempore
Eadgari felicissimi regis Anglorum undique collegit ac monachis
instituit observandum.’ The author, therefore, so far as there
was a single author, was Ethelwold, whom I take to be the
‘abbas quidam’ of the _Prooemium_. He became Abbot of Abingdon
about 954, and Bishop of Winchester in 963. In 965 Elfrida, who
is also mentioned in the _Prooemium_, became queen. The date
of the _Concordia_ probably falls, therefore, between 965 and
the death of Edgar in 975. There were Councils of Winchester in
969 and 975 (Wilkins, i. 247, 261): but the Council at which
the _Concordia_ was undertaken may be an earlier one, not
otherwise recorded. The _Concordia_ is said in the _Prooemium_
to have been based in part upon customs of Fleury and of Ghent.
It is worth pointing out that Ethelwold had already reformed
Abingdon after the model of Fleury, and that Dunstan, during
his banishment, had found refuge in St. Peter’s at Ghent
(Stephens-Hunt, _Hist. of the English Church_, i. 347, 349).
Miss Bateson suggests that another source is to be found in the
writings of an earlier Benedictine reformer, Benedict of Aniane
(_E. H. R._ ix. 700).]

_De Consuetudine Monachorum._

Prohemum Regularis Concordiae Anglicae Nationis Monachorum Sanctimonialiumque Orditur.

[The _Prooemium_ opens with an account of the piety of King Edgar ‘abbate quodam assiduo monente’ and the purification of the English monasteries.]

... Regulari itaque sancti patris Benedicti norma honestissime suscepta, tam abbates perplurimi quam abbatissae cum sibi subiectis fratrum sororumque collegiis sanctorum sequi vestigia una fide non tamen uno consuetudinis usu certatim cum magna studuerunt hilaritate. Tali igitur ac tanto studio praefatus rex magnopere delectatus arcana quaeque diligenti cura examinans synoda le concilium Wintoniae fieri decrevit ... cunctosque ... monuit ut concordes aequali consuetudinis usu ... nullo modo dissentiendo discordarent.... Huius praecellentissimi regis sagaci monitu spiritualiter conpuncti non tantum episcopi verum etiam abbates et abbatissae ... eius imperiis toto mentis conamine alacriter obtemperantes, sanctique patroni nostri Gregorii documenta quibus beatum Augustinum monere studuit, ut non solum Romanae verum etiam Galliarum honestos ecclesiarum usus rudi Anglorum ecclesia decorando constitueret, recolentes, accitis Floriacensibus beati Benedicti nec non praecipui coenobii quod celebri Gent nuncupatur vocabulo monachis quaeque ex dignis eorum moribus honesta colligentes, ... has morum consuetudines ad vitae honestatem et regularis observantiae dulcedinem ... hoc exiguo apposuerunt codicello.... Hoc etenim Dunstanus egregius huius patriae archiepiscopus praesago afflatus spiritu ad corroborandum praefati sinodalis conventus conciliabulum provide ac sapienter addidit, ut videlicet.

[On Maundy Thursday] In qua missa sicut in sequentium dierum communicatio prebetur tam fratribus quam cunctis fidelibus reservata nihilominus ea die eucharistia quae sufficit ad communicandum cunctis altera die....

In die Parascevae agatur nocturna laus [i.e. the _Tenebrae_] sicut supra dictum est. Post haec venientes ad primam discalceati omnes incedant quousque crux adoretur. Eadem enim die hora nona abbas cum fratribus accedat ad ecclesiam.... Postea legitur passio domini nostri Ihesu Christi secundum Iohannem.... Post haec celebrentur orationes.... Quibus expletis per ordinem statim preparetur crux ante altare interposito spatio inter ipsam et altare sustentata hinc et inde a duobus diaconibus. Tunc cantent.... Deferatur tunc ab ipsis diaconibus ante altare, et eos acolitus cum pulvillo sequatur super quem sancta crux ponatur.... Post haec vertentes se ad clerum nudata cruce dicant antiphonam _Ecce lignum crucis_.... Ilico ea nudata veniat abbas ante crucem sanctam ac tribus vicibus se prosternat cum omnibus fratribus dexterioris chori scilicet senioribus et iunioribus et cum magno cordis suspirio viiᵐ poenitentiae psalmos cum orationibus sanctae cruci competentibus decantando peroret.... Et eam humiliter deosculans surgat. Dehinc sinisterioris chori omnes fratres eadem mente devota peragant. Nam salutata ab abbate vel omnibus cruce redeat ipse abbas ad sedem suam usque dum omnis clerus ac populus hoc idem faciat. Nam quia ea die depositionem corporis salvatoris nostri celebramus usum quorundam religiosorum imitabilem ad fidem indocti vulgi ac neofitorum corroborandam equiparando sequi si ita cui visum fuerit vel sibi taliter placuerit hoc modo decrevimus. Sit autem in una parte altaris qua vacuum fuerit quaedam assimilatio sepulchri velamenque quoddam in gyro tensum quod dum sancta crux adorata fuerit deponatur hoc ordine. Veniant diaconi qui prius portaverunt eam et involvant eam sindone in loco ubi adorata est. Tunc reportent eam canentes antiphonas ... donec veniant ad locum monumenti depositaque cruce ac si domini nostri Ihesu Christi corpore sepulto dicant antiphonam.... In eodem loco sancta crux cum omni reverentia custodiatur usque dominicae noctem resurrectionis. Nocte vero ordinentur duo fratres aut tres aut plures si tanta fuerit congregatio, qui ibidem psalmos decantando excubias fideles exerceant.... [The _Missa de Praesanctificatorum_ follows] ... Sabbato sancto hora nona veniente abbate in ecclesiam cum fratribus novus ut supra dictum est afferatur ignis. Posito vero cereo ante altare ex illo accendatur igne. Quem diaconus more solito benedicens hanc orationem quasi voce legentis proferens dicat....

In die sancto paschae ... eiusdem tempore noctis antequam matutinorum signa moveantur sumant editui crucem et ponant in loco sibi congruo.... Dum tertia recitatur lectio quatuor fratres induant se, quorum unus alba indutus ac si ad aliud agendum ingrediatur atque latenter sepulchri locum adeat, ibique manu tenens palmam quietus sedeat. Dumque tertium percelebratur responsorium residui tres succedant, omnes quidem cappis induti turribula cum incensu manibus gestantes ac pedetemptim ad similitudinem querentium quid veriant ante locum sepulchri. Aguntur enim haec ad imitationem angeli sedentis in monumento atque mulierum cum aromatibus venientium ut ungerent corpus Ihesu. Cum ergo ille residens tres velut erraneos ac aliquid querentes viderit sibi adproximare incipiat mediocri voce dulcisono cantare _Quem quaeritis_: quo decantato fine tenus respondeant hi tres uno ore _Ihesum Nazarenum_. Quibus ille, _Non est hic: surrexit sicut praedixerat. Ite nuntiate quia surrexit a mortuis._ Cuius iussionis voce vertant se illi tres ad chorum dicentes _Alleluia: resurrexit dominus_. Dicto hoc rursus ille residens velut revocans illos dicat antiphonam _Venite et videte locum_: haec vero dicens surgat et erigat velum ostendatque eis locum cruce nudatum sed tantum linteamina posita quibus crux involuta erat. Quo viso deponant turribula quae gestaverunt in eodem sepulchro sumantque linteum et extendant contra clerum, ac veluti ostendentes quod surrexerit dominus, etiam non sit illo involutus, hanc canant antiphonam, _Surrexit dominus de sepulchro_, superponantque linteum altari. Finita antiphona Prior, congaudens pro triumpho regis nostri quod devicta morte surrexit, incipiat hymnum _Te deum laudamus_: quo incepto una pulsantur omnia signa.

P

THE DURHAM SEPULCHRUM

[From _A Description or Breife Declaration of all the Ancient
Monuments, Rites and Customes belonginge or beinge within the
Monastical Church of Durham before the Suppression_ (ed. J.
Raine, Surtees Soc. xv). This anonymous tract was written in
1593. A new edition is in course of preparation for the Surtees
Society.]

p. 9. THE QUIRE—THE PASSION.

Within the Abbye Church of Durham, uppon Good Friday theire was marvelous solemne service, in the which service time, after the PASSION was sung, two of the eldest Monkes did take a goodly large CRUCIFIX, all of gold, of the picture of our Saviour Christ nailed uppon the crosse, lyinge uppon a velvett cushion, havinge St. Cuthbert’s armes uppon it all imbroydered with gold, bringinge that betwixt them uppon the said cushion to the lowest greeces in the Quire; and there betwixt them did hold the said picture of our Saviour, sittinge of every side, on ther knees, of that, and then one of the said Monkes did rise and went a pretty way from it, sittinge downe uppon his knees, with his shooes put of, and verye reverently did creepe away uppon his knees unto the said Crosse, and most reverently did kisse it. And after him the other Monke did so likewise, and then they did sitt them downe on every side of the Crosse, and holdinge it betwixt them, and after that the Prior came forth of his stall, and did sitt him downe of his knees, with his shooes off, and in like sort did creepe also unto the said Crosse, and all the Monkes after him one after another, in the same order, and in the mean time all the whole quire singinge an himne. The seruice beinge ended, the two Monkes did carrye it to the SEPULCHRE with great reverence, which Sepulchre was sett upp in the morninge, on the north side of the Quire, nigh to the High Altar, before the service time; and there lay it within the said SEPULCHRE with great devotion, with another picture of our Saviour Christ, in whose breast they did enclose, with great reverence, the most holy and blessed Sacrament of the Altar, senceinge it and prayinge unto it upon theire knees, a great space, settinge two tapers lighted before it, which tapers did burne unto Easter day in the morninge, that it was taken forth.

THE QUIRE—THE RESURRECTION.